Tufan Tunç

İnternet sitelerinde en çok sıkıntılara yol açan tercihtir hosting seçimi. Yanlış bir tercih yapmak size bazı olumsuz sonuçlar doğurur.

1. Paranızı çöpe atarsınız.
2. Web sitenizin ziyaretçileri olumsuz yönde etkilenir.
3. Web sitenizi geliştirme konularında sıkıntı yaşarsınız.
4. Projeniz olumsuz yönde etkilenir.
5. Değerli zamanınızı boşa harcamanıza yol açar.

Bu yazımda barındırma servisi seçiminiz sırasında karşılaşacağınız problemlerden ve bir hosting servisini iyi yapan kriterlerden bahsedeceğim.

Piyasada hosting hizmeti veren binlerce yerli-yabancı firmalar arasında seçim yapmak zordur. Özellikle de son zamanlarda artan servisler ve düşen fiyatlar alıcıların kafasını karıştırmış durumda. Webmaster forumu R10.net‘in hosting bölümünde peynir ekmek gibi hosting satıldığını gördüğünüzde bana hak verirsiniz. Ülkemizde hosting satışı için yer sağlayıcı faaliyet belgeleri zorunlu tutulsa da henüz sıkı bir denetim yok. Bu nedenle ucuz veya kampanyalı hosting alıp masrafları kısacağız derken boş harcama yapıp paranızı çöpe atmayın derim. Hosting seçimi sürecinde aceleci olmak size pişman olacağız bir seçim yaptırabilir.

Karar Anı: Windows mu, yoksa Linux mu?

Öncelikle host sağlayıcınızın size sunacağı paketlerdeki sunucu işletim sistemini bilmeniz gerekiyor. Bu noktada sitenizi geliştirirken kullandığınız dil önemli. Eğer internet sitenizi html sayfalardan oluşturduysanız Linux ya da Windows tercih etmenizin farkı olmaz. Fakat sitenizi ASP, ASP.NET veya PHP gibi bir programlama dili ile geliştirdiyseniz basit bir seçim yapacaksınız.

Eğer siteniz ASP ve ASP.NET dilleri ile oluşturulduysa Windows sunucuyu tercih etmeniz gerekecektir. Bu programlama dilinde genellikle veritabanı olarak MSSQL veritabanı kullanılır. Eğer siteniz veritabanı kullanmışsa, hosting paketinizde MSSQL veritabanının da bulunduğundan emin olun.

Eğer sitenizi PHP ile oluşturduysanız Linux hosting seçmeniz gerekmektedir. PHP dilinde veritabanı olarak genellikle MySQL kullanılır. Eğer sitenizde veritabanı kullanılmışsa hosting paketinizde MySQL veritabanının olmasına dikkat edin. Ayrıca PHP için önemli bir not: Bazı Windows sunucular, gerekli yazılımlar ile PHP dilini destekleyebiliyor ve aynı zamanda da ASP.NET ile birlikte çalıştırabiliyor. Eğer böyle bir tercih yaparsanız PHP yazılımınızdan tam verim alamayacağınızı unutmayın. Ben daha önce böyle bir sistemi kullandım ve gelişmiş PHP uygulamaları için önermiyorum! Sunucu da kullanılan yazılımların güncelliğini de kontrol etmeyi unutmayın. PHP 5 sürümü ve MySQL’in güncel sürümünü desteklediğinden emin olun. Eğer sitedeki açıklamaları eksik buluyorsanız yetkililer ile iletişime geçmeyi deneyin.

Doğru hosting seçimi

Eğer hosting seçiminizi ilk defa yapacaksanız, büyük ihtimalle ucuz olanları tercih edeceksiniz. Ucuz hosting demek çoğu zaman düşük kalite demektir. Ama bu gidip en pahalı hosting hizmetini almanız anlamına da gelmez. Hosting hizmetinin kalitesini fiyatı belirlemez. Yine de fiyatı iyi bir hosting almayı düşünüyorsanız öncelikle güvenebileceğiniz firmaları denemenizi öneririm.

Öncelikle hosting hizmetini almayı düşündüğünüz firmanın sitesini iyice inceleyin. Kaliteli hizmet verdiğini söyleyen bir firmanın sitesinin kalitesiz olması mümkün değil. Host sağlayıcısının kendi sitesinin hızlı olup olmadığına bakın örneğin. Eğer hızlı bir hosting verdiğini söylüyorsa kendi sitesi de hızlı olacaktır. Daha sonra sitede verilen hizmetlere bakın. Kaliteli firmalar hizmetlerinin kalitesini müşterilerine kanıtlar, diğer firmalar ise satış yapabilmek için şişirme sloganlarla kaliteli olduğunu iddia eder.

Elinizde bu ilk aşamayı geçen birkaç firma olabilir. Şimdi yavaş yavaş ayıklamaya başlayacağız. Buna referanslardan başlayacağız. Barındırma hizmeti sağlayıcısının sitesindeki referanslar sayfasına göz atın. Özellikle çok ziyaretçili forumları ve büyük siteleri inceleyin. Hızlarını, sayfa açılışlarını kontrol edin. Bazı firmalar gizlilik sözleşmesi gereği müşterilerini referans sayfasında vermez. Bu durumda internetten araştırma yaparak bu firmalarda host edilen siteleri bulabilirsiniz. Özellikle bloggerlar (Blog yazarları) sitelerini host ettikleri firmaları belirtir. Böylece host firmasına ait birkaç referansa ulaşabilirsiniz.

Bazı firmalar az sunucu sayısına sahip olduğundan tek bir sunucuya yüzlerce site sığdırır. Ziyaretçi sayısı yüksek siteler sunucu kaynaklarını tüketeceğinden sitenize ulaşılamama problemi olabilir. Firma internet sitesinde sunucu sayısını, sunucularını barındırdığı datacenter bilgilerini vs. vermişse bunları dikkate alın. Çoğu zaman yalnızca kendine güvenen firmalar bu rakamları verir.

Hosting firmaları müşterilerine iki farklı yoldan destek verir. Birincisi ticket dediğimiz müşteri panelinden sorununuzu belirtme yöntemi, diğeri ise telefon ile destek hattına ulaşmanız. Hemen hemen her firma ticket sistemini destekleyecektir fakat acil sorunlarınız için telefonla destek almayı tercih edeceksiniz. Bu durumda hosting firmasının telefonla destek verip vermediğini ve günün hangi saatlerinde verdiğini öğrenin. Hatta telefonla verilen desteği de sınamanız gerekebilir. Örnek olarak kafanıza takılan soruları, mesela bildiğiniz halde Windows veya Linux sunucudan hangisini neden tercih etmeniz gerektiğini sorun. Alacağınız teknik bilgi, ileride bir sorunla karşılaştığınızda size yapılacak açıklamanın yardımcı olup olmayacağı konusunda fikir sahibi olmanızı sağlayacaktır.

Hosting hizmetini satın aldıktan sonra kullanacağınız arayüzün, yani panelin hangi yazılım olduğunu öğrenin. Windows hostingler için genel olarak Plesk, Linux hostinglerde de Cpanel yazılımı kullanılmaktadır. Cpanel çok kolay kullanımlı ve esnek bir yapıya sahiptir. Plesk’de Windows üzerinde kullanacağınız en kolay panel yazılımı diyebilirim. (Plesk’e alışmak Cpanel’e göre daha zor.) Eğer farklı bir yazılım varsa ve deneme şansınız varsa mutlaka deneyin. Her yazılım aynı esnekliği sağlamayabilir. Örneğin panel yazılımınız sisteminizin MX ayarlarını değiştirmenize izin vermiyorsa kullandığınız varsayılan mail hizmetini Gmail gibi büyük bir mail firmasıyla değiştiremezsiniz. (Gmail site sahiplerine kullanıcıadı@domainadı.com şeklinde maillerini host etmelerine izin veriyor.)

Yurtiçi ve Yurtdışı farkı

Hosting hizmeti sağlayan firmanın sunucularını nerede bulundurduğu önemli. Fakat burada dikkat etmeniz bir başka kriter daha var: ziyaretçileriniz hangi ülkeden olacak? Eğer sitenizin dili Türkçe olacaksa ziyaretçileriniz de yoğun olarak Türkiye’den olacaktır. Bu durumda yurtiçindeki sunucular yurtdışındaki sunuculara göre çok daha iyi bir hız verecektir. Fakat tam farklı bir durum söz konusu ise, ziyaretçileriniz daha çok yurtdışından olacak yabancı dil bir site hazırlıyorsanız hosting firmanızı da yurtdışından seçmeniz mantıklı olacaktır.

Yurtdışındaki hosting firmaları kaliteli hizmetleri Türkiye’deki host sağlayıcılarına göre daha ucuza sunmaktadır. Yani aynı hizmeti, hatta daha kalitelisini yurtdışında daha ucuz fiyata bulmanız mümkün. Fakat ülkemizin internet hızı ve internet yurtdışı çıkışları kötü olduğundan yurtdışında bir hostingden almış olduğunuz barındırma hizmetinden sizi tatmin edecek performanslar alamazsınız. Bu hosting firmasından kaynaklanan bir sorun değil, ülkemizdeki internet hatlarından kaynaklanan bir sorun. Eğer yurtdışından hosting alacaksanız bunu da göz önünde bulundurmanızda fayda var.

Ping ve Uptime Oranı

Ping süresi ile sunucuya erişim olduğunda sunucunun verdiği cevap süresidir. Bu süre milisaniye (ms) cinsinden olur. Bu süreyi ölçmek için örneğin Başlat > Çalıştır’a ping -t www.tufantunc.com yazarak benim sitemin ping süresini görebilirsiniz. Aynı şekilde siz de sitenizin veya hosting hizmeti veren firma veya referanslarının ping sürelerini öğrenebilirsiniz. Bu süre yurt içinde 16-20 ms arasında iken yurtdışındaki sunucularda 250-350 ms sürelerine kadar çıkabilir. Bu sürede sunucuyla olan mesefa kadar sunucunun tepki süresi de etkilidir. Bu nedenle yurtiçinde iyi denebilecek ortalama ms sürelerini 15-25 ms arası diyebiliriz.

Uptime oranı ise bir sunucunun açık kalma süresidir. Genel olarak hosting firmaları sitelerinde %99.99 olarak ifade ederler. Bunun sebebi çeşitli nedenlerden ötürü sunucuya reset atılması veya erişme problemleridir. İşte bu problemlerin çok sık olması ziyaretçilerinizin sitenize ulaşmasını engeller, size ziyaretçi güvenini kaybettirir ve sinirinizi bozar. Bu %99.99 ve %99.98′lik uptime oranları iyidir. Daha düşük uptime oranı olan host firmalarını tercih etmeyin. Tercih etmemeniz gereken diğer uptime oranlı host firmaları da %100 uptime oranı olduğunu iddia edenlerdir. Sunuculara erişim mutlaka kesilir, bir sunucunun sürekli açık olması beklenemez. Gerektiğinde sunucu yazılımları baştan başlatılmalı(resetlenmeli). Yani uptime oranı demek sitenize erişilebilirlik oranı demektir.

Uptime Kontrolü

Are My Sites Up? sitesi, bir siteye ulaşılamadığında size e-posta ile haber veren bir servis. Bu servis ile bir hosting sitesine veya kendi sitenize erişilemeyen zamanları öğrenebilirsiniz. Bu da size uptime oranı hakkında bilgi verecektir. Bu sayede hosting firmanıza, sitenize neden ulaşılamadığını da sorup neler olup bittiği hakkında bilgi alabilir, ziyaretçilerinizden gelecek şikayetlere de açıklama yapabilirsiniz. Buradan Are My Sites Up? sitesine girip ücretsiz üye olabilirsiniz. Ücretsiz üyelikte 5 siteye kadar izin veriyor fakat servisi beğenirseniz diğer ücretli üyelikleri de deneyebilirsiniz. Ücretli üyeliklerde SMS ve Twitter üzerinden bilgilendirme de mevcut.

Hosting Paketlerinde Sunucu Seçenekleri

Paylaşımlı Hosting (Shared Hosting)

Paylaşımlı hosting kişisel ve başlangıç seviyesi küçük siteler için en çok tercih edilen hosting yöntemi. Bunun sebebi hesaplı olması. Paylaşımlı hosting’de tek bir sunucuyu bir çok site paylaşır ve sunucu kaynakları sitelere eşit olarak dağıtılır. Bu hosting seçeneği iyi bir sunucu ile size hesaplı bir barındırma hizmeti sağlar. Fakat paylaşımlı hosting seçeneğinin dezavantajları da yok değil. Paylaşımlı hosting seçeneğinde işlemci(CPU) kullanımı limiti düşüktür. Bu da PHP veya ASP.NET gibi programlama dilleri ile oluşturulmuş siteler için belli bir ziyaretçi seviyesini aştığınızda size sorun yaratacaktır. Ziyaretçi sayısı arttığında sunucuya giden sorgu sayısı da artacağından web sitenizin sunucuda yapacağı işlem artar, CPU limitini aştığınızda web sitenizin yayını durdurulur. Paylaşımlı hostinglerde siteniz için size sağlanan alanın ve band genişliğinin önemi yüksektir.

Sunucu Kiralama (Dedicated Hosting)

Dedicated hosting seçeneğinde bir sunucu kiralayarak bu sunucunun tüm kaynaklarını siteniz için ayırırsınız. Bu seçenek çok ziyaretçili büyük siteler içindir. Paylaşımlı barındırma servisinde yeterli alan, band genişliği bulamayan veya CPU limit aşımı şikayeti alan siteler için iyi bir çözümdür. Ancak Dedicated hosting paketinin de dezavantajları yok değil. Büyük site demek büyük sorumluluk demektir. Dedicated hosting paylaşımlı barındırma servislerinden daha pahalıdır. Tabii bu fiyatı kiraladığınız sunucunun Ram, Harddisk gibi donanım özellikleri de belirler. Bu donanımlar hosting firması tarafından sağlanır. Ülkemizde 50$-200$ arasında aylık kiralama seçenekleri ile bulmanız mümkün.

VPS (Virtual Private Hosting)

VPS seçeneğinde fiziksel sunucu üzerinde sanal sunucular oluşturulur. Bu sanal sunucular donanımları paylaşır fakat birbirlerinden farklı işletim sistemleri ve sistem bileşenleri içerebilir. Bu sayede tek bir fiziksel sunucu üzerinde, yine fiziksel sunucu özellikleri taşıyan birden fazla sanal sunucu oluşturulabilir. Bu çözüm Dedicated hosting seçeneğini seçecek kadar büyük sitesi olmayan ama paylaşımlı hostingle de yetinmeyen siteler için.

Yaklaşık bir haftadır yazı yazamadım, bu bilgileri hazırlıyordum. Siz de yorumlarınızda tecrübelerinizi belirtirseniz sevinirim.

Yazıyı Paylaş:

•